U bevindt zich hier: / / Wet DBA

Wet DBA en schijnzelfstandigheid: wat betekent het voor freelance journalisten?

Volgens de Wet DBA bepalen opdrachtgever en zzp’er samen of er sprake is van loondienst; is dat zo, dan moet de opdrachtgever loonheffingen inhouden en betalen. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer: in 2026 kan hij vergrijpboetes opleggen, verzuimboetes nog niet. Voor een freelance journalist telt niet het etiket op het contract, maar hoe het werk in de praktijk wordt uitgevoerd.

Stand: 2 oktober 2026

Wat is de Wet DBA en wat is schijnzelfstandigheid?

De Wet DBA staat voor Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties. Volgens Ondernemersplein moeten opdrachtgever en zzp’er samen bepalen of er sprake is van een dienstverband (loondienst) of niet.

Schijnzelfstandigheid

Volgens de Belastingdienst betekent schijnzelfstandigheid kort gezegd dat iemand zich presenteert als zelfstandige, terwijl er volgens het arbeidsrecht sprake is van een dienstverband. Opdrachtgevers die zulke contracten aanbieden, verstoren volgens de Belastingdienst het gelijke speelveld en ontlopen hun verplichtingen.

Gevolgen bij loondienst

Is er sprake van loondienst, dan moet de werkgever loonheffingen inhouden en betalen, meestal loon doorbetalen bij ziekte en vakantie, en gelden er specifieke regels bij ontslag (Belastingdienst).

Samen beoordelen

Opdrachtgevers en opdrachtnemers maken binnen hun arbeidsrelatie afspraken en beoordelen volgens de Belastingdienst samen of er sprake is van loondienst. Een redactie die freelancers inhuurt, en de freelancer zelf, hebben dus allebei een rol.

Stand van de handhaving

Zo beschrijft de Belastingdienst zijn aanpak, geraadpleegd op 2 oktober 2026.

PeriodeWat de Belastingdienst doetBoetes
Tot 1 januari 2025Handhavingsmoratorium: bij schijnzelfstandigheid zonder kwaadwillendheid gaf de Belastingdienst eerst aanwijzingen. Bij kwaadwillendheid volgden correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen.Alleen bij kwaadwillendheid mogelijk
2025Weer de normale regels: geen aanwijzingen meer, maar direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen mogelijk.Geen verzuim- en geen vergrijpboetes
2026Normale regels, zoals in 2025.Vergrijpboetes mogelijk, nog geen verzuimboetes

Hoe ver terug? De Belastingdienst kan sinds 1 januari 2025 weer met terugwerkende kracht naheffen, maar nooit verder terug dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid, of als een aanwijzing niet is opgevolgd, kan dat tot 5 jaar terug. Kwaadwillend is volgens de Belastingdienst wie ‘opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan’, terwijl hij weet of had kunnen weten dat er feitelijk sprake is van een dienstbetrekking. Wat er vanaf 2027 met verzuimboetes gebeurt, is in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

Wanneer ben je zelfstandig? De criteria

Loondienst heeft volgens de Belastingdienst drie kenmerken: de mogelijkheid tot werkgeversgezag, de verplichting tot het leveren van (persoonlijke) arbeid en de beloning voor de verrichte arbeid. Om te bepalen of er sprake is van loondienst, is meer nodig: alle feiten en omstandigheden van de arbeidsrelatie zijn van belang.

Wat de rechter volgens de Belastingdienst belangrijk vindtVraag die je over je eigen opdracht kunt stellen
De aard en duur van de werkzaamhedenGaat het om een afgebakende productie of om doorlopend redactiewerk?
De manier waarop werkzaamheden en werktijden zijn bepaaldBepaal jij wanneer en hoe je werkt, of staat je dienst in het redactierooster?
De mate waarin werk en opdrachtnemer onderdeel zijn van de organisatieWerk je mee in de vaste structuur van de redactie, zoals werknemers?
Wel of geen verplichting om het werk persoonlijk uit te voerenMag je het werk laten doen door iemand anders?
De manier waarop afspraken tot stand zijn gekomenHeb je over voorwaarden en tarief echt onderhandeld?
De manier waarop de beloning is bepaald en wordt uitbetaaldFactureer je per opdracht of krijg je een vast bedrag per periode?
De hoogte van de beloningLigt je tarief op het niveau van een zelfstandige, met opslag voor kosten en risico’s?
De mate waarin de opdrachtnemer commercieel risico looptDraag je zelf risico, bijvoorbeeld als een productie niet doorgaat?
De mate waarin de opdrachtnemer zich als ondernemer gedraagt of kan gedragenWerk je aan opdrachten en een goede naam, en heb je meerdere opdrachtgevers?

Geen vaste aantallen. Hoeveel opdrachtgevers je hebt en hoelang je meestal voor één opdrachtgever werkt, noemt de Belastingdienst als voorbeelden van ondernemersgedrag, naast andere omstandigheden. Een minimum aantal opdrachtgevers of een maximale duur per opdrachtgever staat niet in de criteria. Volgens de Rijksoverheid heeft de Hoge Raad in de zaak Uber/FNV aangegeven dat er geen rangorde geldt tussen de gezichtspunten, en blijft ondernemerschap een volwaardig criterium. In het Deliveroo-arrest oordeelde de Hoge Raad dat de verplichting om het werk persoonlijk uit te voeren slechts één van de elementen is.

Waar redacties en freelancers volgens de NVJ op letten

De NVJ heeft een lijst met kenmerken die op zelfstandig ondernemerschap wijzen, en waarschuwt voor contractbepalingen die de naheffing bij de freelancer leggen.

Kenmerken van zelfstandig werk volgens de NVJ

Je arbeidsrelatie duidt volgens de NVJ op die van een zelfstandig ondernemer als je:

  • wordt ingehuurd voor jouw specifieke expertise;
  • voor een opdracht wordt ingehuurd met een begin, eindpunt en eindresultaat;
  • zelf bedenkt hoe je de opdracht uitvoert (de opdrachtgever mag kaders geven);
  • zelf je werktijden en werkplek bepaalt;
  • meerdere opdrachtgevers hebt;
  • je als ondernemer gedraagt, bijvoorbeeld met een eigen website, acquisitie, investeringen en een KvK-inschrijving;
  • gelijkwaardig bent aan de opdrachtgever en je tarieven zelf of in gelijkwaardig overleg bepaalt;
  • eigen materialen gebruikt, zoals laptop, camera of bewerkingsprogramma’s;
  • niet zij-aan-zij met werknemers precies hetzelfde werk doet;
  • vrij bent om voor concurrenten te werken.

De NVJ noemt de lijst zelf niet volledig en niet limitatief.

Naheffing doorschuiven naar de freelancer

Volgens de NVJ is het verhalen van loonbelasting en premies volksverzekeringen op de opdrachtnemer niet wettelijk uitgesloten, als dat in de overeenkomst van opdracht staat. Bij de omroepen ziet de NVJ zo’n bepaling in artikel 8.4 van veel opdrachtovereenkomsten. De NVJ vindt dat onacceptabel en heeft dat de NPO laten weten.

Tarief telt mee

De NVJ noemt de hoogte van je tarief als aandachtspunt: je moet jezelf als zelfstandig ondernemer kunnen bedruipen. De hoogte van de beloning staat ook in de lijst van de Belastingdienst, en een laag uurtarief krijgt straks een eigen rol in de wet (zie hieronder).

Modelovereenkomsten

In een modelovereenkomst staan afspraken over de arbeidsrelatie. Wie volgens een goedgekeurde modelovereenkomst werkt, is volgens de Belastingdienst niet in loondienst.

Wat de Belastingdienst zegt

Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer en verlengt hij bestaande niet. Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mag je blijven gebruiken tot en met 31 december 2029. Ze geven alleen zekerheid als opdrachtgever en opdrachtnemer ook echt werken zoals in de overeenkomst staat. De goedkeuring van modelovereenkomsten met vrije vervanging is na het Deliveroo-arrest ingetrokken; zulke overeenkomsten moesten vóór 1 januari 2024 worden aangepast.

De NVJ-modelovereenkomst

In 2016 keurde de Belastingdienst volgens de NVJ de NVJ Modelovereenkomst Algemeen ‘Geen Werkgeversgezag’ goed: werken volgens deze overeenkomst leidt niet tot de verplichting loonheffingen af te dragen. Of deze overeenkomst op 6 september 2024 nog geldig was en dus tot eind 2029 bruikbaar is, is in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

Wat er verandert: rechtsvermoeden en Zelfstandigenwet

Naast de Wet DBA komen er nieuwe regels. Eén onderdeel is al aangenomen, het andere ligt in consultatie.

MaatregelWat het inhoudtStand op 2 oktober 2026
Rechtsvermoeden bij laag uurtariefBij een uurtarief lager dan € 38 geldt een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst; een zzp’er met een laag tarief wordt dan eerder gezien als werknemer (Ondernemersplein).Aangenomen; gaat in op 31 december 2026
Verduidelijkingsdeel wetsvoorstel VbarHet kabinet heeft het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden geschrapt (Rijksoverheid).Geschrapt op 6 maart 2026
ZelfstandigenwetTwee toetsen, een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets, met als doel een ‘veilige haven’. Het aantal opdrachtgevers en voorzieningen tegen ondernemersrisico’s tellen mee (Rijksoverheid).Internetconsultatie tot en met 29 oktober 2026; beoogde inwerkingtreding januari 2028

Verschillende bedragen en data. Ondernemersplein (RVO) en de Rijksoverheid noemen € 38 per uur; de NVJ schreef in een eerder artikel over een richtbedrag van ongeveer € 38 (peildatum januari 2026). De KvK noemt op een pagina die op 31 augustus 2026 is bijgewerkt € 36. In een later NVJ-artikel staan ongeveer € 39 en 1 januari 2027, bij Ondernemersplein 31 december 2026. Volgens de KvK verandert er niets als je tarief lager is en je daar tevreden mee bent; de maatregel maakt het makkelijker om aan te tonen dat je werknemer bent. De NVJ benadrukt dat € 39 of € 40 per uur geen goed of marktconform journalistiek tarief is.

Zo check je je eigen opdrachten

Zes stappen op basis van de hulpmiddelen van de overheid en de adviezen van de NVJ.

1

Loop de gezichtspunten na

Leg je opdracht naast de feiten en omstandigheden die de Belastingdienst noemt, van werktijden tot ondernemersgedrag. Let op het geheel, niet op één punt.

2

Gebruik de keuzehulp

De Rijksoverheid heeft een keuzehulp met 10 vragen. Die laat zien welke kenmerken je situatie heeft, maar biedt volgens de Rijksoverheid geen zekerheid voor specifieke situaties.

3

Vraag naar de webmodule

De Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie is bedoeld voor opdrachtgevers in Nederland, niet voor opdrachtnemers. De uitkomst is een aanwijzing en geen juridische beslissing.

4

Lees je contract

Kijk of er een bepaling in staat die een naheffing van loonbelasting en premies op jou verhaalt, zoals de NVJ die bij omroepcontracten tegenkwam.

5

Werk zoals afgesproken

Een modelovereenkomst of contract geeft alleen zekerheid als jij en je opdrachtgever in de praktijk ook zo werken.

6

Laat je voorlichten bij twijfel

De NVJ raadt aan je bij twijfel persoonlijk te laten voorlichten, omdat elke situatie net anders kan zijn.

De voorbeelden per sector van de Rijksoverheid bevatten een voorbeeld uit de creatieve sector, maar geen voorbeeld over journalistiek werk.

Veelgestelde vragen over de Wet DBA

De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties gaat ervan uit dat opdrachtgever en zzp’er samen bepalen of er sprake is van loondienst. Is dat zo, dan moet de werkgever loonheffingen inhouden en betalen. Een hulpmiddel daarbij waren goedgekeurde modelovereenkomsten; nieuwe worden sinds 6 september 2024 niet meer beoordeeld.

De Belastingdienst noemt negen feiten en omstandigheden die de rechter belangrijk vindt, van de aard en duur van het werk tot de mate waarin je je als ondernemer gedraagt. Het is volgens de Belastingdienst niet mogelijk alle omstandigheden te noemen, en volgens de Hoge Raad geldt er geen rangorde tussen de gezichtspunten. Het gaat dus niet om een afvinklijst.

Een maximale duur staat niet in de criteria van de Belastingdienst. Hoelang je meestal voor een opdrachtgever werkt, is één van de omstandigheden die meewegen, samen met alle andere.

Een minimum aantal opdrachtgevers staat niet in de criteria van de Belastingdienst; het aantal opdrachtgevers is één van de omstandigheden. In het voorstel voor de Zelfstandigenwet telt het aantal opdrachtgevers volgens de Rijksoverheid mee in de zelfstandigentoets; dat voorstel ligt nog in consultatie.

De Belastingdienst kan sinds 1 januari 2026 vergrijpboetes opleggen; verzuimboetes nog niet. Het rechtsvermoeden bij een uurtarief onder € 38 gaat volgens Ondernemersplein in op 31 december 2026. Het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel Vbar is geschrapt en de Zelfstandigenwet ligt tot en met 29 oktober 2026 in consultatie.

In 2026 kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen, nog geen verzuimboetes. Daarnaast zijn correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen mogelijk, in de regel tot 1 januari 2025 terug. De hoogte van boetes is in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

De naheffing loonheffingen gaat naar de opdrachtgever als werkgever. Volgens de NVJ is het niet wettelijk uitgesloten dat een opdrachtgever loonbelasting en premies op de freelancer verhaalt als dat in de overeenkomst staat; de NVJ vindt dat onacceptabel.

Volgens Ondernemersplein is de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie bedoeld voor opdrachtgevers in Nederland en niet voor opdrachtnemers, tenzij in de rol van opdrachtgever. Als freelancer kun je wel de keuzehulp van de Rijksoverheid gebruiken.

Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mag je volgens de Belastingdienst gebruiken tot en met 31 december 2029. Ze geven alleen zekerheid als je in de praktijk werkt zoals erin staat.

Volgens de KvK verandert er niets als je tarief lager is en je daar tevreden mee bent. Het rechtsvermoeden maakt het wel makkelijker om aan te tonen dat je werknemer bent, als je dat wilt.

Dit is algemene informatie en geen juridisch of fiscaal advies.

Meer onderwerpen

Freelance tarieven

IJkpunten, minimumtarieven en wat er in je tarief moet zitten.

Cao en salaris

Welke cao geldt en wat journalisten in loondienst verdienen.

Quitclaim

Wat erin staat en wanneer je als journalist toestemming nodig hebt.

Werk je als freelancer regelmatig journalistiek, dan kun je dat met de perskaart van VFJ aantonen.

Perskaart aanvragen

Bronnen en stand: 2 oktober 2026. Belastingdienst, handhaving arbeidsrelaties · Belastingdienst, schijnzelfstandigheid · Belastingdienst, wel of geen loondienst · Belastingdienst, beoordeel samen · Belastingdienst, geen nieuwe modelovereenkomsten · Belastingdienst, vrije vervanging en Deliveroo-arrest · Ondernemersplein, Wet DBA · Ondernemersplein, webmodule · Ondernemersplein, laag uurtarief · Rijksoverheid, ondernemerschap volwaardig criterium · Rijksoverheid, Vbar deels geschrapt · Rijksoverheid, Zelfstandigenwet · Rijksoverheid, hulpmiddelen · Rijksoverheid, zzp ja of nee · KvK, uurtarief lager dan 36 euro · NVJ, naheffing en omroepfreelancers · NVJ, zzp-wetgeving kabinet · NVJ, blijven freelancen · NVJ, modelovereenkomst 2016 · NVJ, grenstarief

© Copyright - perskaart-aanvragen.com
Podcast makenPersfotograaf worden