Met een rectificatie wordt een onjuiste of door onvolledigheid misleidende publicatie van feiten openbaar rechtgezet. De rechter kan iemand daartoe veroordelen op grond van artikel 6:167 van het Burgerlijk Wetboek, ook als de maker de onjuistheid niet kende. De Raad voor de Journalistiek kan geen rectificatie opleggen; hij oordeelt alleen over de journalistieke zorgvuldigheid.
Stand: 2 oktober 2026
Een aparte wettelijke definitie bestaat niet. Wat een rectificatie is, volgt uit artikel 6:167 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Artikel 6:167 BW, eerste lid, luidt: “Wanneer iemand krachtens deze titel jegens een ander aansprakelijk is ter zake van een onjuiste of door onvolledigheid misleidende publicatie van gegevens van feitelijke aard, kan de rechter hem op vordering van die ander veroordelen tot openbaarmaking van een rectificatie op een door de rechter aan te geven wijze.”
Daaruit volgen drie punten:
Deze pagina gaat over de rectificatie van een publicatie. Het corrigeren van persoonsgegevens bij een organisatie is een ander onderwerp.
Artikel 6:167 BW knoopt aan bij de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad. Rechters wegen daarbij de vrijheid van meningsuiting af tegen de bescherming van eer en goede naam.
Een voorzieningenrechter in Den Haag vatte het zo samen: aanleiding voor rectificatie kan bestaan als iemand aansprakelijk is uit onrechtmatige daad voor een onjuiste of door onvolledigheid misleidende publicatie van gegevens van feitelijke aard (ECLI:NL:RBDHA:2021:11447). Die zaak ging over uitlatingen van een officier van justitie, niet over een medium.
Als onrechtmatige daad gelden een inbreuk op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, behoudens een rechtvaardigingsgrond (artikel 6:162 BW, tweede lid).
Welk recht zwaarder weegt – de vrijheid van meningsuiting of het recht op eer en goede naam – moet volgens de Hoge Raad worden gevonden “door een afweging van alle terzake dienende omstandigheden van het geval” (ECLI:NL:HR:2008:BB3210).
In een zaak over beschuldigingen door een politicus, die de Hoge Raad in 2012 besliste, betrok het hof onder meer deze gezichtspunten (ECLI:NL:HR:2012:BV1031):
De Hoge Raad formuleerde deze lijst niet zelf; hij staat in de overwegingen van het hof die in de uitspraak zijn weergegeven.
Bij de rechter: degene tegenover wie de maker van de publicatie aansprakelijk is. Bij de Raad voor de Journalistiek: wie rechtstreeks belanghebbende is.
Artikel 6:167 BW spreekt van een veroordeling “op vordering van die ander”: de persoon of organisatie tegenover wie iemand aansprakelijk is voor de publicatie. De Hoge Raad oordeelde in 2020 dat een rectificatievordering ter bescherming van eer en goede naam een hoogstpersoonlijk karakter heeft. Iemand die failliet is, kan daarom zelf bepalen of en hoe hij die bescherming nastreeft (ECLI:NL:HR:2020:416).
Een klacht wordt volgens het reglement ingediend door een “ter beoordeling van de Raad rechtstreeks belanghebbende”. Ook een organisatie die door doelstelling en feitelijk handelen opkomt voor het belang in kwestie, kan als rechtstreeks belanghebbende gelden.
Een perskaart of een bepaald beroep speelt bij geen van beide routes een rol: de wet spreekt van “die ander”, het reglement van de Raad van een rechtstreeks belanghebbende.
Eerst het medium, daarna de Raad voor de Journalistiek of de rechter. De Raad en de rechter tegelijk inschakelen gaat niet: de Raad behandelt geen klachten die ook onderwerp zijn van een juridische procedure.
1
Bezwaar bij het medium
Leg je bezwaren eerst voor aan de eindverantwoordelijke van het medium. Voor een klacht bij de Raad is dat verplicht; volgens rvdj.nl binnen drie maanden na de journalistieke gedraging.
2
Kies je route
De Raad neemt volgens zijn reglement klachten die ook onderwerp zijn van een juridische procedure niet (verder) in behandeling; volgens rvdj.nl ook niet als je zo’n procedure wilt starten of dat niet uitsluit. Een rectificatie opleggen kan de Raad niet; dat is volgens de Raad in Nederland voorbehouden aan de rechter.
3
Klacht bij de Raad
Dien je klacht uiterlijk binnen zes maanden na de journalistieke gedraging in. De Raad beoordeelt of zorgvuldig is gewerkt en of grenzen van journalistieke ethiek zijn overschreden.
4
Kort geding
Bij de rechter kan het via een kort geding: een procedure “om in een spoedeisende civiele zaak snel een beslissing van de rechtbank te krijgen” (Rechtspraak). De beslissing is voorlopig, tot er een einduitspraak in een bodemprocedure is.
5
De rechter beslist
Wijst de rechter de vordering toe, dan bepaalt hij op welke wijze de rectificatie openbaar wordt gemaakt (artikel 6:167, eerste lid, BW).
6
Conclusie van de Raad
De Raad kan het medium of de journalist vragen zijn conclusie integraal of samengevat te publiceren en “verwacht dat daaraan ruimhartig gehoor wordt gegeven” (reglement). Een publicatieplicht volgt daaruit niet.
| Medium zelf | Raad voor de Journalistiek | Rechter | |
|---|---|---|---|
| Wat het kan opleveren | Een correctie of reactie, als het medium daartoe bereid is | Een conclusie over de journalistieke zorgvuldigheid; geen sancties, geen schadevergoeding, geen rectificatie | Een veroordeling tot rectificatie op een door de rechter aan te geven wijze |
| Termijn | Voor de route naar de Raad: binnen drie maanden na de gedraging | Klacht uiterlijk binnen zes maanden na de gedraging | Een vaste termijn voor een kort geding over rectificatie staat niet in de geraadpleegde bronnen |
| Grondslag | – | Reglement Raad voor de Journalistiek | Artikel 6:167 BW |
Bronnen: Raad voor de Journalistiek, Over de Raad, Reglement, Klacht indienen. Of een rechter een conclusie van de Raad meeweegt, is in de geraadpleegde bronnen niet vastgelegd.
Hoe ernstiger de gevolgen van een publicatie voor de betrokkene, hoe hoger de eisen aan de zorgvuldigheid. Dat geldt ook als een rectificatie dreigt.
De voorzieningenrechter in Amsterdam schreef in 2022 in een zaak tegen het FD (ECLI:NL:RBAMS:2022:7051): “Naarmate het signaleren van een veronderstelde misstand ernstiger gevolgen voor de betrokkene heeft, moeten hogere eisen worden gesteld aan de zorgvuldigheid waarmee de publicatie tot stand komt, aan het daarvoor te verrichten feitenonderzoek, aan naleving van het beginsel van hoor en wederhoor, en aan de formulering van de beschuldigingen.” De vordering tot rectificatie werd in die zaak toegewezen.
De Leidraad van de Raad voor de Journalistiek (september 2026), onderdeel B.3:
Een rectificatie kan volgens artikel 6:167, tweede lid, BW ook worden opgelegd als de maker de onjuistheid niet kende. De rechter kan dan bepalen dat de kosten van het geding en van de rectificatie geheel of gedeeltelijk worden gedragen door degene die de rectificatie vorderde (derde lid). Elke partij kan haar deel van die kosten verhalen op ieder die voor de schade door de publicatie aansprakelijk is.
Een uitspraak van de Hoge Raad over de inhoudelijke voorwaarden van een rectificatie tegen een medium is in de geraadpleegde bronnen niet gevonden. Deze uitspraken geven wel houvast.
| Uitspraak | Waar het om ging | Kern |
|---|---|---|
| Hoge Raad, 13 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:416 | Rectificatievordering van een gefailleerde | De vordering ter bescherming van eer en goede naam heeft een hoogstpersoonlijk karakter; de gefailleerde bepaalt zelf of en hoe hij die bescherming nastreeft. |
| Hof Arnhem-Leeuwarden, 2 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4353 | Hoger beroep in kort geding over publicaties op een website | Het hof oordeelde dat sprake was van een ‘onjuiste’ publicatie in de zin van artikel 6:167 BW die gezien de inhoud schadelijk is, en wees de rectificatie toe. |
| Rechtbank Amsterdam, 29 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:7051 | Kort geding tegen een journalistiek medium (FD) | Hogere eisen aan zorgvuldigheid, feitenonderzoek, hoor en wederhoor en formulering naarmate de gevolgen ernstiger zijn; rectificatie toegewezen. |
| Rechtbank Den Haag, 21 oktober 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:11447 | Kort geding over uitlatingen van een officier van justitie over een advocaat (geen pers) | Rectificatie toegewezen; samenvatting van de maatstaf van artikel 6:167 BW. |
| Hoge Raad, 18 januari 2008, ECLI:NL:HR:2008:BB3210 | Onrechtmatige perspublicatie (open brief), botsing van grondrechten | Welk recht zwaarder weegt, volgt uit een afweging van alle omstandigheden van het geval. |
Wat betekent rectificatie?
Het openbaar rechtzetten van een onjuiste of door onvolledigheid misleidende publicatie van feiten. De wettelijke basis is artikel 6:167 BW; een aparte definitie staat in de wet niet.
Wanneer kun je een rectificatie eisen?
Bij de rechter kan dat als iemand aansprakelijk is voor een onjuiste of door onvolledigheid misleidende publicatie van gegevens van feitelijke aard, en ook als de maker de onjuistheid niet kende (artikel 6:167 BW). De rechter weegt daarbij alle omstandigheden van het geval af.
Wie kan een rectificatie eisen?
Degene tegenover wie de maker aansprakelijk is. Volgens de Hoge Raad heeft de vordering een hoogstpersoonlijk karakter (ECLI:NL:HR:2020:416). Een perskaart of een bepaald beroep is niet nodig.
Kan de Raad voor de Journalistiek een rectificatie opleggen?
Nee. De Raad kan geen sancties opleggen, zoals schadevergoeding en rectificatie; dat is in Nederland voorbehouden aan de rechter. De Raad kan wel vragen zijn conclusie te publiceren.
Binnen welke termijn moet je een klacht indienen bij de Raad?
Je legt je bezwaren eerst binnen drie maanden voor aan de eindverantwoordelijke van het medium. De klacht bij de Raad dien je uiterlijk binnen zes maanden na de journalistieke gedraging in.
Is er een termijn voor een kort geding over rectificatie?
Een vaste termijn staat niet in de geraadpleegde bronnen. Een kort geding is bedoeld voor spoedeisende civiele zaken.
Kun je naast rectificatie schadevergoeding eisen?
Rectificatie en schadevergoeding hebben elk een eigen grondslag. Wie een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, moet volgens artikel 6:162 BW de schade vergoeden; de rectificatie staat in artikel 6:167 BW.
Wie betaalt de kosten van een rectificatie?
Dat bepaalt de rechter. Kende de maker de onjuistheid niet, dan kan de rechter de kosten van het geding en van de rectificatie geheel of gedeeltelijk laten dragen door degene die de rectificatie vorderde (artikel 6:167, derde lid, BW).
Kun je tegelijk naar de Raad en naar de rechter?
Nee. De Raad neemt klachten die ook onderwerp zijn van een juridische procedure niet (verder) in behandeling.
Geldt dit ook in België?
Nee, deze informatie gaat over Nederland. In België gelden andere regels.
Dit is algemene informatie en geen juridisch advies.
Zo vraag je informatie op bij de overheid: stappen, termijnen en kosten.
Het verschil, de strafbepalingen en wat dat betekent voor berichtgeving.
Voorwaarden, kosten en aanvragen bij de NVJ.
Werk je regelmatig journalistiek, dan kun je dat met de perskaart van VFJ aantonen; aan de regels over rectificatie verandert hij niets.
Bronnen en stand: 2 oktober 2026. Burgerlijk Wetboek, artikel 6:167 · Burgerlijk Wetboek, artikel 6:162 · HR 13 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:416 · Hof Arnhem-Leeuwarden 2 juli 2024, ECLI:NL:GHARL:2024:4353 · Rb. Amsterdam 29 november 2022, ECLI:NL:RBAMS:2022:7051 · Rb. Den Haag 21 oktober 2021, ECLI:NL:RBDHA:2021:11447 · HR 18 januari 2008, ECLI:NL:HR:2008:BB3210 · HR 11 mei 2012, ECLI:NL:HR:2012:BV1031 · Raad voor de Journalistiek, Over de Raad · Raad voor de Journalistiek, Reglement · Raad voor de Journalistiek, Klacht indienen · Raad voor de Journalistiek, Leidraad (september 2026) · Rechtspraak, Voorzieningenrechter